Carnian Pluvial Episode लेट ट्रायसिक दरम्यान, अंदाजे 234 ते 232 दशलक्ष वर्षांपूर्वी जागतिक हवामानात लक्षणीय बदल दर्शविते. हा कालावधी सुपरकॉन्टिनेंट पॅन्गियाच्या अनेक प्रदेशांमध्ये पर्जन्यवृष्टीमध्ये लक्षणीय वाढ करून दर्शविला गेला, ज्यामुळे त्या वेळी प्रचलित असलेल्या रखरखीत पॅटर्नमध्ये व्यत्यय आला. प्रचंड ज्वालामुखीच्या उद्रेकाशी संबंधित हवामान बदलामुळे स्थलीय आणि सागरी परिसंस्थेवर गंभीर परिणाम झाला आहे.
संशोधन असे सूचित करते की घटना सुमारे एक ते दोन दशलक्ष वर्षे टिकली, कमीतकमी चार डाळी वाढलेल्या आर्द्रतेसह. या उबदार, ओल्या परिस्थितींनी पर्यावरणीय कोनाडे उघडले ज्यामुळे जीवांच्या विविध गटांचे विविधीकरण सुलभ झाले. लाभार्थ्यांमध्ये, डायनासोर वेगळे आहेत, जे दुर्मिळ आणि विवेकी स्वरूपापासून अधिक मुबलक आणि विविध गटांमध्ये गेले.
- काही अंदाजानुसार जागतिक तापमानात 8°C पर्यंत वाढ झाली आहे.
- महाद्वीपीय प्रवाहासह जलविज्ञान चक्राची तीव्रता.
- पूर्वी बाष्पीभवनाचे वर्चस्व असलेल्या भागात सिलिसिक्लास्टिक गाळ जमा करणे.
- नकारात्मक समस्थानिक सहलीसह कार्बन चक्रातील व्यत्यय.
भागापूर्वीचे हवामान संदर्भ
कार्निअन प्लुव्हियल भागापूर्वी, ग्रहावर मुख्यतः पॅन्गियाच्या बहुतेक भागात शुष्क परिस्थिती होती. अतिमहाद्वीपाच्या अंतर्गत प्रदेशांमध्ये वाळवंट आणि बाष्पीभवनाच्या साठ्यांसह कमी प्रमाणात पर्जन्यवृष्टी नोंदवली गेली. मोसमी नद्या आणि भेगा पडलेल्या मातीने अनेक भागांतील पार्थिव वातावरणाचे वैशिष्ट्य केले.
जीवजंतूंमध्ये दुष्काळी परिस्थितीशी जुळवून घेतलेल्या सरपटणाऱ्या प्राण्यांचा समावेश होतो जसे की मजबूत तृणभक्षी राइन्कोसॉर आणि प्रबळ आर्कोसॉर. पहिले डायनासोर अस्तित्त्वात होते, परंतु केंद्रीय पर्यावरणीय स्थानांवर कब्जा न करता ते लहान आणि वितरणात मर्यादित राहिले. आर्द्रता-प्रतिरोधक वनस्पती, जसे की विशिष्ट जिम्नोस्पर्म्स, लँडस्केपमध्ये प्राबल्य आहेत.
घटनेचा ज्वालामुखी मूळ
रेन्जेलिया लार्ज-स्केल इग्नियस प्रांतातील उद्रेक हे पर्जन्यमानाचे मुख्य ओळखले गेलेले कारण आहे. या ज्वालामुखीच्या क्रियेने वातावरणात कार्बन डायऑक्साइड आणि इतर वायूंचे प्रचंड प्रमाण सोडले. परिणामी तापमानवाढीमुळे सागरी बाष्पीभवनाला वेग आला आणि जागतिक जलविज्ञान चक्र तीव्र झाले.
भू-रासायनिक अभ्यासानुसार पाऱ्यातील शिखरे आणि कार्बन समस्थानिकांमधील नकारात्मक सहली या कालावधीशी जुळतात. कमीत कमी चार ज्वालामुखीय डाळी उद्भवल्या, प्रत्येकाने जास्त आर्द्रतेच्या टप्प्यात योगदान दिले. इव्हेंटच्या कालावधीत अंदाजे कार्बन रिलीझ हजारो गिगाटनपर्यंत पोहोचले.
स्थलीय वातावरणातील बदल
वाढत्या पर्जन्यवृष्टीमुळे रखरखीत लँडस्केपचे रूपांतर जास्त ओलसर वनस्पती आच्छादन असलेल्या प्रदेशात झाले. कोनिफर आणि फर्न जंगले पूर्वीच्या वाळवंट भागात वेगाने विस्तारली. सखोल, अधिक पोषक-समृद्ध माती जटिल वनस्पतींच्या विकासास अनुकूल आहे.
दुष्काळाशी जुळवून घेतलेल्या प्राण्यांना जास्त आर्द्रतेचा सामना करावा लागतो. सामान्यवादी rhynchosaurs ठळकपणे कमी झाले, तर विशेष प्रकार तात्पुरते टिकून राहिले. छोट्या द्विपाद डायनासोरने त्यांच्या भौगोलिक विस्ताराला सुरुवात करून कोनाडे मोकळे केले.
- अंतर्देशीय प्रदेशांमध्ये पीट दलदलीचा उदय.
- कायम तलाव आणि बारमाही नद्यांमध्ये वाढ.
- सूक्ष्म गाळाच्या वाहतुकीसह तीव्र धूप.
- आर्द्र उष्णकटिबंधीय हवामानाचे सूचक पॅलेसॉल्सची निर्मिती.
सागरी परिसंस्थेतील परिवर्तने
महासागरांमध्ये, एपिसोडमुळे पारंपारिक कार्बोनेट प्लॅटफॉर्ममध्ये घट झाली. अनेक महाद्वीपीय मार्जिनवर सिलिसिक्लास्टिक गाळांनी कार्बोनेट ठेवींची जागा घेतली. प्रतिबंधित खोऱ्यांमध्ये ॲनॉक्सिक परिस्थिती विकसित झाली, ज्यामुळे बेंथिक प्राण्यांवर परिणाम होतो.
अमोनोइड्स, कोनोडॉन्ट्स आणि क्रिनोइड्स सारख्या गटांना विलुप्त होण्याच्या उच्च दरांचा सामना करावा लागला आहे. मायक्रोबियल कार्बोनेट प्लॅटफॉर्म अनेक क्षेत्रांमध्ये नाहीसे झाले आहेत. या घटनेनंतर आधुनिक स्क्लेरॅक्टिनियन कोरल उदयास आले आणि वेगाने वैविध्यपूर्ण झाले.
स्थलीय प्राण्यांवर परिणाम
हवामानातील संक्रमणाचा थेट परिणाम स्थलीय प्राण्यांच्या रचनेवर झाला. पूर्वीच्या रखरखीत काळातील प्रबळ शाकाहारी प्राण्यांनी पर्यावरणीय जागा गमावली. सॉरोपोडोमॉर्फ डायनासोर आणि सुरुवातीच्या थेरोपॉड्सनी त्यांची लोकसंख्या वाढवली.
क्रोकोडायलोमॉर्फ्स, फायटोसॉर आणि चेलोनियन्सचे अधिक वितरण झाले. सस्तन प्राण्यांच्या पूर्वजांनी निवडलेल्या वंशांमध्ये एंडोथर्मीसारखे गुणधर्म विकसित केले. शाकाहारी कीटकांमध्ये ड्रिलिंग आणि गॅलिंग यासह विविध खाद्य पद्धती असतात.
इव्हेंट नंतर वनस्पती विविधीकरण
हायग्रोफिलस वनस्पतींनी बऱ्याच प्रदेशांमध्ये शुष्कता-अनुकूल समुदायांची जागा घेतली आहे. चेइरोलेपिडियासी सारख्या कुटुंबांसह आधुनिक कॉनिफर विपुल झाले आहेत. बेनेटिटेल आणि फर्न यांनी आर्द्र परिसंस्थेमध्ये त्यांची उपस्थिती वाढवली आहे.
फुलांच्या पुनर्रचनेने पर्मो-ट्रायसिक नंतरच्या विलोपन कोळशाचा अंतर भरला. एम्बरने या कालावधीपासून ठेवींमध्ये आर्थ्रोपॉड्स आणि सूक्ष्मजीव जतन केले. जटिल वनस्पति अधिक वैविध्यपूर्ण अन्न साखळींना आधार देतात.
जतन केलेले भूवैज्ञानिक पुरावे
संपूर्ण ग्रहावरील गाळाच्या नोंदी प्लुव्हियल भागाचे दस्तऐवजीकरण करतात. बाष्पीभवनाने विखुरलेले सिलिसिक्लास्टिक स्तर अचानक बदल दर्शवतात. उच्च आर्द्रता वैशिष्ट्यांसह पॅलेओसोल खंडीय अनुक्रमांमध्ये आढळतात.
लिथियम आणि ऑस्मिअम समस्थानिक रासायनिक हवामानाची तीव्रता प्रकट करतात. बुध स्पाइक ज्वालामुखीच्या टप्प्यांशी संबंधित आहेत. हायग्रोफिलस पॅलिनोमॉर्फ्स ओल्या कालावधीच्या संमेलनांवर वर्चस्व गाजवतात.
चिरस्थायी उत्क्रांती परिणाम
कार्निअन प्लुव्हियल एपिसोडने सखोल पर्यावरणीय पुनर्रचनेसाठी उत्प्रेरक म्हणून काम केले. निवडक नामशेषांमुळे नाविन्यपूर्ण गटांसाठी जागा मोकळी झाली. डायनासोरांनी मेसोझोइकमध्ये त्यांच्या नंतरच्या वर्चस्वाचा पाया घातला.
सूक्ष्मजीव संरचना कोसळल्यानंतर स्क्लेरॅक्टिनियन कोरल्सने आधुनिक खडक तयार केले. कॅल्केरियस नॅनोफॉसिल्स प्रथमच प्लँक्टोनिक रेकॉर्डमध्ये दिसले. रेडिओलेरियन्स आणि इतर सागरी सूक्ष्मजीव वैविध्यपूर्ण.
वेगवेगळ्या खंडांवरील रेकॉर्ड
पश्चिम युरोपमधील ठेवी वैशिष्ट्यपूर्ण क्लॅस्टिक इंटरकॅलेशन दर्शवतात. उत्तर अमेरिकेतील अनुक्रम परस्परसंबंधित ज्वालामुखीय राख राखून ठेवतात. चीनमधील नोंदी किरकोळ खोऱ्यांमध्ये एनॉक्सिया प्रकट करतात.
दक्षिण अमेरिकेतील फॉर्मेशन्समध्ये डायनासोरच्या सुरुवातीच्या काळातील जीवाश्म आहेत. आफ्रिकेतील विभाग वनस्पतींमध्ये अचानक झालेल्या संक्रमणाची नोंद करतात. जागतिक पुरावे घटनेच्या ग्रहांच्या व्याप्तीची पुष्टी करतात.
कालखंडावरील अलीकडील संशोधन
अलिकडच्या वर्षांतील अभ्यास अचूक रेडिओमेट्रिक डेटिंगसह भागाचे कालक्रम परिष्कृत करतात. लिथियम समस्थानिक विश्लेषणे उष्ण आणि दमट हवामानात वाढलेल्या हवामानाची पुष्टी करतात. ऑर्बिटल मॉडेल्स ज्वालामुखीच्या डाळींचे मॉड्यूलेशन सुचवतात.
Lagerstätten मधील तपासणी तपशीलवार संक्रमणकालीन प्राणी जतन करते. जिओकेमिकल सहसंबंध वॅरेन्जेलियाशी दुवा मजबूत करतात. एकात्मिक कार्य हवामानाच्या प्रतिसादांमध्ये स्थानिक विषमता दर्शविते.
कार्निअन प्लुव्हियल एपिसोड हा पॅलेओक्लिमेटोलॉजीमध्ये सक्रिय तपासणीचा विषय आहे. संचित डेटा उत्क्रांती संक्रमण अंतराल म्हणून त्याचे महत्त्व अधिक मजबूत करतो. जीवाश्म आणि गाळाच्या नोंदी त्यांच्या गतिशीलतेमध्ये नवीन अंतर्दृष्टी प्रदान करत आहेत.

