NASA Discovery: DART Fa’amaonia Binary Asteroids Swap Mea i Fa’asagaga Lemu

    Categories: News (SM)
asteroide

asteroide - Foto: Nazarii_Neshcherenskyi/Shutterstock.com

O le su’esu’ega a le DART a le NASA, lea na feto’ai ma le asteroid Dimorphos ia Setema 2022, ua tu’u sa’o ai fa’amaoniga va’aia e fa’apea o asteroids i faiga fa’avae e fesuia’i mea ma isi. O le Imagens na pu’eina e le DRACO mea pu’eata a le su’esu’ega na fa’aalia ai mamanu fa’apipi’i pupula i luga ole laiga ole Dimorphos. Esses mamanu na aliaʻe ina ua maeʻa gaioiga e faʻaumatia ai ata ma fesuiaiga o moli. Cientistas fa’ailoa mai o le fa’alavelave e mafua mai i feto’aiga maualalo, pe a fa’atusatusa i polo kiona fa’asao mai le Didymos i lana soa la’ititi.

O le aafiaga o le DART na suia ai le taamilosaga o le Dimorphos ile Didymos ile 33 minute, ma faʻamaonia ai le faʻaogaina o le kinetic shift technique. Ole faiga fa’alua, fa’atasi ai ma le Didymos e tusa ma le 780 mita le lautele ma le Dimorphos e tusa ma le 160 mita le lautele, o lo’o fa’atusalia ai se fa’ata’ita’iga masani i asteroids latalata ile Terra. O le tuliesea o mea i le taimi o le aʻafiaga na tuʻuina atu ai le faitau miliona o kilokalama o maʻa ma pefu. Essa fa’amatu’u mai na saofagā i se fa’atuputelega fa’atuputeleina e tusa ma le lua, fa’aluaina le a’afiaga o le su’esu’ega.

Fa’ata’ita’iga o lo’o va’aia i luga ole mata ole Dimorphos

O fusi fa’atusa i luga o le Dimorphos o loʻo faʻaalia ai le teuina o mea mai le Didymos. Fa’atonuina ata fa’asa’o aafiaga moli ma ata lafoia e papa. O fa’ata’ita’iga e iai fa’ailoga ma’ale’ale e fetaui lelei ma a’afiaga e maualalo le malosi.

Sa taʻitaʻia e saienitisi mai le Universidade ma le Maryland le auʻiliʻiliga ma faʻamaonia le fesoʻotaʻiga ma le saoasaoa o fesoʻotaʻiga e tusa ma le 30.7 cm/s. Experimentos fale su’esu’e fa’atasi ai ma oneone ma iliili na toe gaosia fa’apea e aunoa ma le fa’atupuina o lua.

O le aafiaga ole YORP e fa’aosoina ai meafaitino

O le aafiaga o le YORP, e mafua mai i le susulu o le la ma le malosi o le vevela, e faatelevaveina ai le taamilosaga o asteroids. Essa fa’avavevave e fa’atupu ai malosiaga fa’atosina e tuli’esea ma’a ma pefu mai luga ole Didymos. Parte o lenei mea e mulimulitaia ala e i’u ai i aafiaga vaivai ile Dimorphos.

O le su’esu’ega o lo’o fa’atusalia ai le ulua’i fa’amaoniga va’aia sa’o o felauaiga meafaitino lata mai i faiga fa’avae. Modelos fa’akomepiuta lagolago le fa’avaeina o nei fa’ata’ita’iga e ala i feto’aiga maualalo.

A’afiaga mo faiga asteroid binary

Faiga e pei o le Didymos-Dimorphos e tusa ma le 15% o asteroids latalata ile Terra. O le fa’aauauina o fefa’ataua’iga o meafaitino e a’afia ai le evolusione i luga o le faitau miliona o tausaga. Esses fa’agasologa toe fa’afou foliga ma fatuga o tino.

O le fa’ailoaina o tupe teu i le Dimorphos o lo’o fa’ailoa mai ai le malosi tele i nei faiga nai lo le manatu muamua. Estudos fa’ata’ita’iga i le lumana’i e mafai ona fa’amalieina le tu’ufa’atasiga ma le amio fa’asolo.

O le aga’i i luma ile puipuiga ole paneta

O le DART misiona na faʻataʻitaʻiina se auala e faʻafefe ai asteroids e ala i aʻafiaga o le kinetic. O le tuliesea na matauina i le taimi o le faʻalavelave na faʻalauteleina ai le malamalama i le faʻatupulaia o le malosi. Esses fa’amaumauga e fesoasoani e fa’aleleia auala e tetee atu ai i fa’amata’u.

O suʻesuʻega faʻaopoopo e aofia ai faʻamatalaga e faʻaleleia ai faʻataʻitaʻiga o aʻafiaga. O le metotia e faʻaalia ai le aoga aoga i le suia o auala.

Fa’amatalaga fa’apitoa o ata fa’agaioiina

O le fa’agaioiga e aofia ai le fa’asa’oga o albedo e fa’ailoa ai suiga ma’ale’ale i luga. O fa’ailoga e foliga mai o ni fa’ata’ita’iga fa’atusa e fa’atatau i ala o vaega ‘olo’o lafoa’i. Análises fa’agata mea pu’eata po’o moli le tutusa.

Na lomia fa’ai’uga ile The Planetary Science Journal. Na fa’amamafaina e le ‘au le taua o ata maualuga e iloa ai mea fa’apitoa.

Fa’atusatusaga ile DART a’afiaga ejections

O le a’afiaga o le su’esu’ega na fa’atupuina ai se fa’ate’a tele o otaota i le saoasaoa maualuga. I se fa’afeagai, o fefa’ataua’iga fa’anatura e tupu i se saoasaoa telegese. O fa’ailoga i le Dimorphos e maua mai fa’agasologa fa’asolosolo ae le o le mea na tupu i le 2022.

O fa’amatalaga fa’aopoopo fa’atasi ai ma va’aiga mamao e pei o le Hubble o lo’o su’esu’eina ai ma’a ma’a ua pa’u i le saoasaoa e tusa ma le 1 km/h. Esses fa’amaumauga e fa’amalosia ai le eseesega i le va o faiga fa’anatura ma fa’agaioiga.