Czy witamina C nie zapobiega grypie? Co nauka naprawdę mówi o odporności i objawach

Często słyszy się, że witamina C może wyleczyć grypę, ale nauka pokazuje inną rzeczywistość na temat tego niezbędnego mikroelementu. Chociaż witamina C jest silnym sprzymierzeńcem układu odpornościowego, jak wynika z dogłębnych badań, nie udowodniono, że witamina C zapobiega przeziębieniom.

W obszernej metaanalizie przeprowadzonej przez Cochrane Library — międzynarodową organizację promującą decyzje zdrowotne oparte na dowodach — zbadano 29 badań kontrolowanych placebo, w których wzięło udział 11 306 uczestników. Celem było sprawdzenie skuteczności dziennych dawek od 0,2 g do 1 g w profilaktyce przeziębienia. Wyniki wykazały, że nie ma istotnego wpływu na częstość występowania grypy.

Autorzy badania, do którego wniosków odwoływali się eksperci immunologii, stwierdzili, że brak skuteczności suplementacji witaminą C w leczeniu przeziębień w populacji ogólnej sugeruje, że jej rutynowe stosowanie nie ma uzasadnienia.

Nie oznacza to jednak, że witamina C jest nieważna dla organizmu.

Potencjalne korzyści witaminy C

Jak wyjaśnia dr Fátima Rodrigues Fernandes, prezes Brazylijskiego Stowarzyszenia Alergologii i Immunologii, suplementacja może przynieść korzyści w określonych scenariuszach, na przykład u osób poddawanych krótkim okresom intensywnego wysiłku fizycznego, na przykład sportowcom lub personelowi wojskowemu przechodzącemu szkolenie. W takich sytuacjach witamina C może zmniejszyć ryzyko przeziębienia.

Ta cecha wynika z faktu, że intensywne ćwiczenia mogą powodować stres oksydacyjny, brak równowagi, który powoduje uszkodzenie komórek. Według niektórych badań witamina C, posiadająca funkcję przeciwutleniającą, może przeciwdziałać temu efektowi, z korzyścią dla sportowców.

Doktor Pietro Henrique Massuda, alergolog i immunolog w Eco Medical Center w Kurytybie (PR), również podkreśla, że ​​witamina C może pomóc w skróceniu czasu trwania i intensywności objawów u osób, które już są przeziębione. Przytacza badania z przeglądu, które przy regularnej suplementacji wykazały skrócenie czasu trwania przeziębień o 8% u dorosłych i 14% u dzieci, a także mniejsze nasilenie. Dlatego suplementacja, choć nie zapobiega, może skrócić czas trwania choroby.

Należy podkreślić, że inne badania uwzględnione w tym samym przeglądzie nie wykazały istotnego wpływu suplementacji witaminą C na czas trwania lub intensywność objawów.

Istotna rola witaminy C w organizmie

Chociaż nie jest to środek zapobiegawczy przeciwko grypie, witamina C, znana jako kwas askorbinowy, jest składnikiem odżywczym kluczowym dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Oprócz właściwości przeciwutleniających pomaga komórkom w kilku ważnych zadaniach, takich jak stymulacja produkcji i aktywności białych krwinek, niezbędnych w walce z wirusami i bakteriami. Przyczynia się również do integralności bariery nabłonkowej przed patogenami.

Ten składnik odżywczy jest również niezbędny do regeneracji tkanek, pomagając w gojeniu ran i powrocie do zdrowia po chorobie. Ponadto witamina C aktywnie uczestniczy między innymi w syntezie kolagenu, białka występującego w tkankach takich jak skóra, kości, ścięgna, chrząstki, więzadła i naczynia krwionośne.

Wiele zwierząt, w tym psy i koty, może wytwarzać własną witaminę C z glukozy. Jednak około 61 milionów lat temu część ssaków i naczelnych, w tym człowiek, utraciła tę zdolność na skutek mutacji w genie GLO, który stał się nieaktywny i odpowiada za końcowy etap wytwarzania substancji. Jedna z hipotez wyjaśniających tę stratę głosi, że przodkowie człowieka spożywali obfitą dietę składającą się z owoców bogatych w witaminę C, co czyniło produkcję wewnętrzną zbędną i pozwalało na utrzymanie mutacji przez całą ewolucję bez zagrażania przetrwaniu.

Gdzie znaleźć witaminę C w jedzeniu?

Według podręcznika Brazylijskiego Towarzystwa Nutrologicznego witamina C występuje obficie w owocach cytrusowych i surowych liściach. Przykładami są acerola, pomarańcza, cytryna, mandarynka i marakuja. Warzywa takie jak pietruszka, jarmuż, rzeżucha, szpinak i musztarda są również doskonałymi źródłami tego składnika odżywczego.

dr. Caroline Schmidt, specjalistka medycyny pilnej i ratunkowej w Szpitalu Izraelita Albert Einstein, dietetyk i lekarz hiperbarysta ostrzega, że ​​witamina C jest wrażliwa na ciepło, światło i tlen. Oznacza to, że znaczna część jego zawartości może zostać utracona podczas procesu gotowania, szczególnie w przypadku metod wykorzystujących wysokie temperatury i długie okresy ogrzewania, takich jak gotowanie i pieczenie. Aby lepiej zachować tę witaminę, zaleca spożywanie surowej żywności, gdy tylko jest to możliwe, preferowanie lżejszych metod gotowania, unikanie długotrwałego przechowywania i ekspozycji na światło oraz minimalizowanie kontaktu z wodą.

Zalecana dzienna ilość witaminy C

Jak wyjaśniła dr Fatima, zalecane dzienne spożycie witaminy C różni się w zależności od wieku i płci danej osoby. Podkreśla, że ​​dla większości osób do spełnienia zaleceń wystarczy zbilansowana dieta. Wartości oparte są na wytycznych Instytutu Medycyny i Anvisa.

Należy pamiętać, że palacze potrzebują dodatkowej dawki witaminy C, około 5 mg więcej dziennie, ze względu na zwiększoną produkcję wolnych rodników powodowaną przez tytoń.

Zagrożenia niedoborem witaminy C

Dr Massuda ostrzega, że ​​brak witaminy C może znacząco osłabić odpowiedź immunologiczną, zwiększając podatność na infekcje. Według niego niedobór tej witaminy wiąże się z obniżoną funkcją fagocytów – rodzaju komórek – i zmniejszoną zdolnością do eliminacji mikroorganizmów, co wpływa na odporność.

Wskazuje, że suplementację witaminą C można zalecić w przypadku udowodnionego niedoboru, u osób z niskim stężeniem witaminy w osoczu oraz w określonych grupach wysokiego ryzyka. Dotyczy to sportowców, personelu wojskowego i osób o większej predyspozycji do infekcji, takich jak osoby starsze i osoby z chorobami współistniejącymi. Należy jednak unikać nadmiaru. dr. Fátima ostrzega, że ​​maksymalny tolerowany limit dla dorosłych wynosi 2000 mg na dzień, ponieważ bardzo duże dawki nie są magazynowane, a nadmiar jest wydalany z moczem. Nadmierne spożycie może powodować skutki uboczne, takie jak biegunka, ból brzucha lub tworzenie się kamieni nerkowych u osób bardziej wrażliwych.