Quyết định trồng lại rừng được đưa ra hơn 70 năm trước ở Nhật Bản, ngay sau Thế chiến thứ hai, đã trở thành một cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng quốc gia. Đất nước này đang phải đối mặt với dịch bệnh dị ứng theo mùa do chỉ trồng ồ ạt hai loài cây bản địa: cây tuyết tùng Nhật Bản (sugi) và cây bách Nhật Bản (hinoki).
Khoảng 43% dân số Nhật Bản mắc các triệu chứng sốt cỏ khô từ trung bình đến nặng vào mùa xuân. Tỷ lệ này vượt xa các quốc gia khác với tỷ lệ chênh lệch lớn – ở Vương quốc Anh là 26% và ở Hoa Kỳ, tỷ lệ này dao động trong khoảng từ 12% đến 18%. Các video được phát hành vào tháng 2 năm 2026, cho thấy thứ dường như là khói bốc lên từ các đồn điền cây lá kim, đã tiết lộ sự thật: những đám mây phấn hoa dày đặc xâm chiếm toàn bộ thành phố.
Nguồn gốc của cuộc khủng hoảng: quyết định sau chiến tranh
Trong Thế chiến thứ hai, tình trạng thiếu dầu và khí đốt tự nhiên buộc Nhật Bản phải khai thác mạnh rừng làm nguồn nhiên liệu. Nạn phá rừng lan rộng đã khiến những ngọn núi gần các thành phố như Tokyo, Osaka và Kobe hoàn toàn không có thảm thực vật che phủ. Núi trống làm tăng nguy cơ lở đất và lũ lụt.
Để nhanh chóng đảo ngược tình thế, chính phủ đã thực hiện chương trình trồng rừng quy mô lớn trong nhiều thập kỷ sau chiến tranh. Chiến lược tập trung vào hai loài bản địa đang phát triển nhanh: sugi và hinoki. Cây sẽ cung cấp gỗ cho xây dựng trong tương lai đồng thời bảo vệ đất khỏi bị xói mòn. Như Noriko Sato, giáo sư và nhà nghiên cứu lâm nghiệp tại Đại học Kyushu, giải thích, sáng kiến này được tài trợ bằng nguồn lực công thông qua các công việc của chính phủ.
Sự lựa chọn ưu tiên tốc độ hơn là sự đa dạng. Hai loài này phát triển nhanh chóng trong điều kiện khí hậu tạm thời và sẽ củng cố khả năng phục hồi rừng trong nhiều thập kỷ chứ không phải hàng thế kỷ.
Quy mô hiện tại và sản lượng phấn hoa
Ngày nay, các đồn điền hinoki và sugi có diện tích khoảng 10 triệu ha – 1/5 toàn bộ diện tích đất liền của Nhật Bản. Những khu rừng độc canh này đã trưởng thành từ nhiều năm trước. Vấn đề càng trở nên trầm trọng hơn vì cây tiết ra lượng phấn hoa ngày càng tăng sau khi chúng được 30 tuổi, một giai đoạn mà trên thực tế toàn bộ độ che phủ rừng đã vượt qua.
Mỗi mùa xuân, đặc biệt là khi các mùa đến sớm hơn do biến đổi khí hậu, một lượng lớn phấn hoa nhẹ đồng thời rơi khỏi cây trồng và được gió mang về các thành phố. Phấn hoa Sugi và hinoki, không giống như các loài khác, dễ dàng phân tán trong khí quyển, đến các vùng đô thị rộng lớn và gây viêm đường mũi.
Tác động đến sức khỏe cộng đồng
Những ảnh hưởng vượt xa sự khó chịu theo mùa. Những người bị ảnh hưởng bị mất ngủ và khó tập trung trong những tháng quan trọng. Những người bị dị ứng phấn hoa có nhiều khả năng mắc các bệnh liên quan hơn, chẳng hạn như hen suyễn và dị ứng thực phẩm.
Chi phí kinh tế là đáng kể:
- Tác động tài chính hàng ngày ước tính khoảng 1,6 tỷ USD (khoảng 8,5 tỷ R$) vào thời điểm cao điểm của mùa giải
- Tổn thất liên quan đến nghỉ ốm
- Giảm tiêu dùng trong thời kỳ đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng dị ứng
- Nhu cầu về thuốc và khẩu trang phẫu thuật ngày càng tăng
- Giảm năng suất ở các thành phố bị ảnh hưởng
Trong mùa xuân, cảnh tượng lặp lại trên đường phố các thành phố của Nhật Bản: người dân ở mọi lứa tuổi đeo khẩu trang, nhiều người mang theo thuốc. Sốt cỏ khô – còn được gọi là viêm mũi dị ứng – đã trở thành tình trạng khẩn cấp về sức khỏe quốc gia.
Tìm kiếm giải pháp
Các nhà nghiên cứu như Noriko Sato chỉ ra tính cấp bách của việc giải quyết vấn đề. Mặc dù một số đề xuất được các chuyên gia lưu hành – bao gồm việc thay thế dần các cây tạo phấn hoa bằng các loài thay thế và quản lý rừng khác biệt – nhưng vẫn chưa có giải pháp nhanh chóng nào để đảo ngược 70 năm trồng trọt độc canh.
Cuộc khủng hoảng minh họa nghịch lý của các chính sách công dài hạn: các quyết định nhằm giải quyết các vấn đề trước mắt trong quá khứ có thể tạo ra những hậu quả không lường trước được trong tương lai. Nhật Bản hiện đang tìm cách cân bằng việc bảo tồn rừng với nhu cầu cấp thiết là giảm thiểu dịch bệnh y tế công cộng ảnh hưởng đến hàng chục triệu người.