Hiszpańscy naukowcy zarejestrowali dowody erupcji kriowulkanicznych na międzygwiazdowej komecie 3I/ATLAS, trzecim tego typu obiekcie wykrytym w naszym Sistema Solar. Obserwacje przeprowadzono w Observatório Montsec, w Catalunha, przy użyciu Telescópio Joan Oró, gdy kometa zbliżyła się do Sol w październiku 2025 r. Zjawisko Esse sugeruje kompozycję bogatą w lód i prymitywne materiały, podobne do obiektów poza nią
Kometa, odkryta w lipcu 2025 roku przez system ATLAS w Chile, porusza się z prędkością 221 tys. km/h po orbicie hiperbolicznej, co potwierdza jej pochodzenie z innego układu gwiezdnego. Pesquisadores interpretuje strumienie gazu i pyłu jako wynik sublimacji dwutlenku węgla, która uwalnia utleniające ciecze wewnątrz ciała niebieskiego. Erupcje Essas nasiliły się w odległości około 378 milionów kilometrów od Sol, odsłaniając spiralne struktury na powierzchni.
- W składzie znajdują się żelazo, nikiel i reaktywne siarczki, porównywalne z prymitywnymi chondrytami węglowymi.
- Szacunkowa średnica waha się od 440 metrów do 5,6 km, a masa wynosi ponad 600 milionów ton.
- Możliwy wiek od 7 do 14 miliardów lat, przed powstaniem naszego Sistema Solar.
Odkrycie to dostarcza wskazówek na temat warunków chemicznych w odległych układach gwiezdnych, bez stwarzania ryzyka kolizji z Terra.
Wstępne obserwacje w peryhelium
Astronomowie monitorują kometę od lipca, ale w październiku aktywność gwałtownie wzrosła. Peryhelium nastąpiło 29 października 2025 roku w odległości 1,36 jednostki astronomicznej od Sol.
Zdjęcia z Telescópio Joan Oró uchwyciły dżety w wysokiej rozdzielczości, o jakiej wcześniej nie słyszano. Dane Esses zostały uzupełnione przez regionalne obserwatoria na Espanha.
Sublimacja suchego lodu wytwarza parę i pył, widoczne przy określonych długościach fal.
Skład i podobieństwa z Sistema Solar
Kometa 3I/ATLAS ma takie same cechy jak obiekty transneptunowe, takie jak bogate w lód planety karłowate. Spektroskopia Análises porównała go z węglowymi meteorytami chondrytycznymi zebranymi w Antártida.
Te prymitywne materiały zawierają naturalne, lotne metale, podobne do tych, które pomogły w powstaniu atmosfery ziemskiej.
Naukowcy zaobserwowali wewnętrzne reakcje chemiczne wywołane ogrzewaniem słonecznym, w wyniku których uwalniają się gazy, takie jak tlenek węgla i cyjanek.
Obecność oparów niklu atomowego wzmacnia hipotezę o zachowanym jądrze metalicznym.
BADANIA PRZEDPERIHELIONOWE KOMETY nr 3IATLAS zawierające nasze ustalenia dotyczące jej spektroskopowego podobieństwa do chondrytów węglowych CR. Manuscript zgłoszony do publikacji, w której proponujemy, że jest to ciało podobne do #TNO doświadczające #kriowulkanizmu Now w Cornell Univ. Repozytorium @arxiv: ➡️ arxiv.org/abs/2511.19112
—Prof. Josep M. Trigo-Rodríguez (@joseptrigo.bsky.social) 25 listopada 2025 o 11:28
[obraz lub osadzenie]
Mechanizm erupcji kriowulkanicznych
Kriowulkany powstają na ciałach lodowych, gdy wewnętrzne ciepło topi lód, wyrzucając parę i pył. W przypadku 3I/ATLAS proces jest inny, ponieważ zależy od korozji nieskazitelnych materiałów.
Ogrzewanie energią słoneczną przekroczyło próg sublimacji dla stałego CO2, umożliwiając przepływ cieczy utleniających. Esses reagują z ziarnami metalicznymi, generując obserwowane strumienie spiralne.
W przeciwieństwie do wulkanów w Plutão lub Encélado, tutaj mechanizm jest napędzany zewnętrznie i nie ma dowodów na znaczące ciepło radioaktywne.
Badania wskazują, że aktywność ta wyjaśnia nagłą jasność komety znajdującej się 378 milionów kilometrów od Sol.
Trajektoria i pochodzenie międzygwiazdowe
Kometa weszła do naszej Sistema Solar z kierunku Sagitário, blisko centrum galaktyki. Sua nadmierna prędkość potwierdza, że nie jest ona powiązana z grawitacją słoneczną.
Dynamika orbity sugeruje pochodzenie z grubego dysku Via Láctea, którego wiek szacuje się na miliardy lat.
Telescópio Espacial Hubble zmierzył jego rozmiar na poziomie od 440 metrów do 5,6 km. Masa ciała o średnicy 1 km przekracza 600 milionów ton.
Obserwacje z wielu misji
Nasa koordynował kampanie z sondami takimi jak Perseverance w Marte i MAVEN, rejestrując obrazy komy gazowej.
Mars Reconnaissance Orbiter udoskonalił trajektorię w październiku, zmniejszając niepewność dziesięciokrotnie.
James Webb Space Telescope wykrył obfite ilości dwutlenku węgla ze śladami lodu wodnego i siarczku karbonylu.
Dane te ujawniają halo gazu i pyłu, którego emisja cyjanków jest podobna do emisji komet słonecznych.
Naukowe znaczenie gościa
Obiekty międzygwiazdowe, takie jak 3I/ATLAS, działają jak kapsuły czasu, zachowując chemię z innych układów gwiezdnych.
Ich analiza pomaga zrozumieć powstawanie odległych planet, w tym rolę w powstawaniu życia poprzez dostarczanie substancji lotnych.
W przypadku wyjazdu zaplanowanego na 2026 r. obserwacje będą kontynuowane aż do całkowitego usunięcia.
Wykrycie radiowe na częstotliwości 1420 MHz, choć naturalne, wykluczyło spekulacje na temat istot pozaziemskich.
Kometa zbliży się do Terra 19 grudnia 2025 roku na odległość 270 milionów kilometrów, widoczną przez amatorskie teleskopy.
Dane obrazowe i spektroskopowe
Fotometria śledziła rosnącą jasność przed peryhelium, ze szczytami w zakresie fal podczerwonych.
Porównania z próbkami z Antarktyki potwierdziły podobieństwa z bogatymi w węgiel chondrytami CR.
Meteoryty te reprezentują pozostałości wczesnej mgławicy słonecznej.
Przyszłość badań międzygwiezdnych
Odkrycia dokonane w 3I/ATLAS wzmacniają propozycje przyszłych misji przechwytujących.
Jego rzadki metaliczny skład sugeruje procesy akrecyjne w obcych dyskach protoplanetarnych.
Astronomowie podkreślają znaczenie monitorowania tych gości w celu ograniczenia potencjalnego, aczkolwiek rzadkiego, ryzyka.
