Donald Trump pozostaje prezydentem USA, choć republikanie mogą stracić Kongres

Wybory połówkowe w Stanach Zjednoczonych, które odbywają się we wtorek, 3 listopada 2026 roku, nie mają mocy odsunięcia prezydenta Donalda Trumpa z urzędu. Krążące w mediach społecznościowych przypuszczenia, że wynik głosowania może zakończyć jego kadencję, nie mają podstaw w prawie tego kraju.

System prezydencki w USA gwarantuje szefowi władzy wykonawczej samodzielny mandat na cztery lata, zapisany wprost w artykule II Konstytucji. Trump objął urząd w styczniu 2025 roku i pozostanie na nim do 20 stycznia 2029 roku, bez względu na to, która partia zdobędzie większość w Izbie Reprezentantów lub w Senacie.

Zwycięstwo demokratów w Kongresie oznaczałoby jednak tzw. rząd podzielony, w którym prezydent musi negocjować z opozycją. Opozycja może blokować wydatki, odrzucać nominacje i wzywać urzędników na przesłuchania pod przysięgą, ale zmiana większości w parlamencie nie kończy prezydentury.

Procedury konstytucyjne przewidziane na wypadek usunięcia prezydenta

Prawo amerykańskie przewiduje tylko kilka ścisłych sposobów, by przedterminowo odsunąć lokatora Białego Domu. Każdy z nich wymaga spełnienia wysokich progów głosowania lub określonych okoliczności.

Przeczytaj też: PlayStation 5 czy PlayStation 5 Pro na Black Friday 2026: ceny i wydajność GTA VI

• Impeachment w Izbie Reprezentantów: zwykła większość 218 deputowanych może przyjąć artykuły oskarżenia za zdradę, korupcję lub poważne przestępstwa.
• Proces w Senacie: usunięcie z urzędu wymaga dwóch trzecich obecnych senatorów, czyli 67 głosów przy pełnym składzie stu członków izby.
• 25. poprawka do Konstytucji: pozwala odsunąć prezydenta, jeśli wiceprezydent i większość ministrów gabinetu pisemnie uznają go za fizycznie lub psychicznie niezdolnego do pełnienia obowiązków.
• Dobrowolna rezygnacja: wymaga pisemnego oświadczenia przekazanego Departamentowi Stanu.

Procesy o usunięcie prezydentów w historii Kongresu USA

Przez blisko dwa i pół wieku żaden szef państwa nie został usunięty z urzędu po prawomocnym skazaniu przez Senat. Najważniejsze przypadki wyglądały następująco.

Czytaj dalej: Flávio Bolsonaro zdobywa 33 642 głosy za granicą i wyprzedza Lulę w 7 krajach

• 1868: Andrew Johnson stanął przed pierwszym procesem impeachment w Izbie Reprezentantów, a Senat uniewinnił go jednym głosem różnicy.
• 1974: Richard Nixon zrezygnował z urzędu przed głosowaniem nad artykułami w Izbie w związku z aferą Watergate.
• 1998: Izba Reprezentantów zatwierdziła zarzuty krzywoprzysięstwa wobec Billa Clintona, który został uniewinniony w Senacie szeroką przewagą głosów.
• 2019: Donald Trump przeszedł pierwszy proces impeachment w Izbie Reprezentantów i został w całości uniewinniony w Senacie.
• 2021: Trump jako pierwszy prezydent USA został dwukrotnie postawiony w stan oskarżenia w Izbie Reprezentantów i ponownie uniewinniony przez senatorów po zakończeniu pierwszej kadencji.

Skutki działania Kongresu kontrolowanego przez opozycję

Skład Kongresu wyłoniony w wyborach zmienia praktyczne funkcjonowanie administracji federalnej, choć nie wpływa na mandat prezydenta. Najbardziej odczuwalne są ograniczenia w realizacji programu Białego Domu.

• Budżet i wydatki: Izba Reprezentantów ma konstytucyjne prawo inicjowania projektów budżetowych, więc prezydent musi negocjować wydatki, bo w przeciwnym razie grozi paraliż administracji.
• Nominacje: Senat ma ostatnie słowo przy zatwierdzaniu sędziów federalnych, sędziów sądów najwyższych, ambasadorów i członków najwyższego szczebla administracji.
• Weto: prezydent może zawetować ustawy opozycji, ale Kongres może odrzucić weto, jeśli zbierze dwie trzecie głosów w obu izbach.
• Nowa kadencja: nowo wybrani członkowie 120. kadencji Kongresu obejmą stanowiska 3 stycznia 2027 roku.