PyÅ‚ zamiast gazu może napÄ™dzać planetoidÄ™ 1998 KY26, twierdzÄ naukowcy
Naukowcy z Georgia Institute of Technology wykluczyli, na podstawie obliczeń termodynamicznych, że lód napędza planetoidę 1998 KY26. Wyniki zostały ogłoszone 9 listopada 2026 roku. Obiekt ma około 11 metrów średnicy i jest zbyt ciepły, by mieć w środku zapasy lodu zdolne działać jak naturalne paliwo.
Wniosek podważa wczeÅ›niejsze przypuszczenie, że ciaÅ‚o niebieskie jest tak zwanÄ ciemnÄ kometÄ . Tak nazywa siÄ™ obiekty bogate w substancje lotne, które przemieszczajÄ siÄ™, nie wytwarzajÄ c widocznego dla teleskopów ogona. Ponieważ przyspieszenie planetoidy przekracza to, co tÅ‚umaczy nacisk promieniowania sÅ‚onecznego, głównym mechanizmem napÄ™du staje siÄ™ ciÄ gÅ‚a utrata drobnych ziaren pyÅ‚u wyrzucanych przez szybki obrót.
Szybki obrót i chłodne wnętrze skały
Obiekt odkryto w 1998 roku na Uniwersytecie Arizony, a odkrycia dokonaÅ‚ teleskop przeglÄ dowy Spacewatch. Od tamtej pory spoÅ‚eczność naukowa uważnie go obserwuje, zwÅ‚aszcza ze wzglÄ™du na osobliwoÅ›ci jego ruchu i okresowe zbliżanie siÄ™ do orbity Ziemi. DziesiÄ tki lat pomiarów pozwoliÅ‚y zebrać liczby opisujÄ ce zachowanie tej skaÅ‚y w próżni kosmicznej.
- Średnica: około 11 metrów
- Okres obrotu wokół własnej osi: 5,35 minuty
- Najniższa temperatura wewnÄ trz: -61°C
- Granica, poniżej której przetrwa zamarznięta woda: -128°C
- Prawdopodobne miejsce pochodzenia: główny pas planetoid, po wewnętrznej stronie linii zamarzania Układu Słonecznego
Tak szybki obrót ma konsekwencje dla powierzchni. SiÅ‚a odÅ›rodkowa, którÄ wytwarza, z dużym zapasem przewyższa mikrograwitacjÄ™ przy powierzchni, wiÄ™c drobny pyÅ‚ i fragmenty skaÅ‚y mogÄ zostać wyrzucone z jej skorupy.
Modele termiczne nie znajdujÄ aktywnego lodu w Å›rodku skaÅ‚y
Zespół z Georgia Institute of Technology, w którym pracowali inżynierowie Korbin Hansen i Masatoshi Hirabayashi, zbudowaÅ‚ modele fizyczne szacujÄ ce pochÅ‚anianie ciepÅ‚a przez powierzchniÄ™ i podglebie. Do obiektu nie wysÅ‚ano żadnych instrumentów, bo pomiar oparto na znanych wielkoÅ›ciach: albedzie, skÅ‚adzie mineralnym i czasie ekspozycji na SÅ‚oÅ„ce.
Wyniki pokazały, że nawet w miejscach trwale zacienionych obiekt nie ostyga do poziomu, który pozwoliłby lodowi przetrwać. Woda w stanie stałym utrzymuje się w próżni stabilnie tylko w znacznie zimniejszych warunkach.
Gdyby lód stanowiÅ‚ 1% masy planetoidy, ciepÅ‚o pochÅ‚aniane przez skaÅ‚Ä™ wyparowaÅ‚oby go w ciÄ gu okoÅ‚o 2000 lat. Jeszcze poważniejsze jest to, że gdyby przyspieszenie wynikaÅ‚o wyÅ‚Ä cznie z wyrzucania pary lodowej, caÅ‚a materia lotna zostaÅ‚aby zużyta w ciÄ gu 62 lat.
Åšledź: iPhone Air 2 wyciek atrap z dwiema kamerami 48 MP i obudowÄ 5,2 mm
Obiekt krÄ Å¼y po kosmosie znacznie dÅ‚użej niż te okresy, wiÄ™c hipoteza zwykÅ‚ej komety udajÄ cej planetoidÄ™ siÄ™ nie zgadza. WedÅ‚ug badaczy planetoida byÅ‚aby już sucha.
Pas planetoid leży po gorÄ cej stronie linii lodu
Kolejnym argumentem przeciw hipotezie jÄ dra kometarnego jest historia powstania obiektu. WedÅ‚ug prognoz dynamicznych 1998 KY26 pochodzi z głównego pasa planetoid, poÅ‚ożonego miÄ™dzy orbitami Marsa i Jowisza.
Ten pas leży po gorÄ cej stronie tak zwanej linii lodu, czyli granicy, za którÄ zwiÄ zki lotne mogÅ‚y skraplać siÄ™ podczas narodzin planet. CiaÅ‚a powstaÅ‚e w tym rejonie nie miaÅ‚y znaczÄ cych pierwotnych zapasów zamarzniÄ™tej wody, w przeciwieÅ„stwie do komet z pasa Kuipera albo z obÅ‚oku Oorta.
Od pierwszej detekcji w 1998 roku do planowanego lotu w 2031
Wiedza o maÅ‚ych ciaÅ‚ach, które przyspieszajÄ bez wyraźnego oddziaÅ‚ywania grawitacji, rozwijaÅ‚a siÄ™ etapami. Poniżej najważniejsze z nich.
- 1998: astronomowie z Uniwersytetu Arizony wykrywajÄ obiekt 1998 KY26 i rejestrujÄ jego szybki przelot w pobliżu Ziemi.
- 1999: dane radarowe potwierdzajÄ obrót w 5,35 minuty i zaliczajÄ obiekt do najszybszych planetoid w katalogu.
- 2020: Japońska Agencja Eksploracji Kosmicznej (JAXA) rozszerza cele misji Hayabusa2 i wyznacza 1998 KY26 jako priorytetowy cel.
- 2024: wstÄ™pne modele dynamiczne stawiajÄ tezÄ™ o ciemnej komecie, by wyjaÅ›nić przyspieszenia wiÄ™ksze niż efekt Jarkowskiego, czyli termiczny odrzut wynikajÄ cy z promieniowania SÅ‚oÅ„ca.
- 2026: badacze z Georgia Institute of Technology wykazujÄ , że lód nie może istnieć w takich warunkach termicznych, i proponujÄ mechaniczne wyrzucanie pyÅ‚u.
- 2031: prognozowany termin, w którym sonda Hayabusa2 ma zbliżyć się do obiektu i udokumentować jego powierzchnię z bliska.
Pył zamiast pary wodnej jako źródło ruchu
ZwykÅ‚e planetoidy poruszajÄ siÄ™ biernie, zgodnie z prawami grawitacji planet i SÅ‚oÅ„ca. JedynÄ standardowÄ zmianÄ termicznÄ jest efekt Jarkowskiego: skaÅ‚a nagrzewa siÄ™ w Å›wietle SÅ‚oÅ„ca i wypromieniowuje podczerwieÅ„ z lekkim opóźnieniem, co daje niewielki odrzut.
Przeczytaj też: Google Chrome 157.0.8103.50 z poprawkÄ dla 9 luk, w tym jednej wykorzystywanej w atakach
W przypadku 1998 KY26 zmierzone przyspieszenie przewyższa tÄ™ podstawowÄ wartość. Badacze z USA wskazujÄ , że po wykluczeniu uwalniania zamarzniÄ™tych gazów siÅ‚Ä™ napÄ™dowÄ może stanowić styczne odrywanie siÄ™ ziaren pyÅ‚u z powierzchni. WczeÅ›niejsze badanie Nature Communications z 2025 roku nie wykryÅ‚o wokół obiektu pyÅ‚u, co wedÅ‚ug autorów sugeruje, że jest on nieaktywny.
Gdy planetoida siÄ™ obraca, czÄ stki regolitu tracÄ oparcie i uciekajÄ w próżniÄ™. Ich skoordynowane wyrzucanie przenosi pÄ™d, a obiekt zostaje popchniÄ™ty do przodu, podobnie jak gaz wylatujÄ cy z komory spalania.
Rozstrzygnięcie czeka na dane sondy Hayabusa2
Potwierdzenie mechanizmu wymaga pomiarów wykonanych bezpoÅ›rednio przy obiekcie. JapoÅ„ska sonda Hayabusa2 zakoÅ„czyÅ‚a już podstawowÄ misjÄ™, w której pobraÅ‚a próbki z planetoidy Ryugu, i obecnie leci w kierunku 1998 KY26.
WedÅ‚ug harmonogramu JAXA sonda ma dotrzeć do maÅ‚ej planetoidy w lipcu 2031 roku. Kamery ONC-W i ONC-T oraz laserowy wysokoÅ›ciomierz Lidar majÄ zarejestrować strukturÄ™ gruntu, utratÄ™ czÄ stek i szczegółowy skÅ‚ad mineralny.
